Pictogrammen en Thema's

Op deze pagina geven wij informatie over pictogrammen en de bijbehorende pictogrammen bij de thema's. Pictogrammen zijn visuele symbolen die informatie snel en duidelijk overbrengen. Ze worden veelvuldig gebruikt in diverse contexten, zoals op openbare plekken, in handleidingen of als ondersteunend materiaal in de communicatie. Elk thema heeft zijn eigen specifieke pictogrammen die helpen om belangrijke concepten of ideeën te visualiseren. Denk bijvoorbeeld aan gezondheidszorg, veiligheid of milieu. Door het gebruik van pictogrammen kunnen boodschappen eenvoudiger begrepen worden. Op deze pagina vindt u een overzicht van veelvoorkomende pictogrammen en hun betekenissen.

Wat zijn pictogrammen?

Pictogrammen zijn eenvoudige, duidelijke afbeeldingen die een concept, activiteit of object voorstellen. Dat kan een simpele tekening zijn of een icoon. Voor sommige mensen (met of zonder een beperking) kan het horen, verwerken en vormen van woorden niet altijd vanzelfsprekend zijn.

Geluiden, stemintonaties en de snelheid van gesproken taal kan soms zorgen voor een overprikkeling. Dat kan het vermoeilijken om de boodschap daadwerkelijk te ontvangen en te begrijpen. Dan kan een visuele ondersteuning via visuele communicatiemiddelen van belang zijn. Pictogrammen bieden een visuele ondersteuning die rust en duidelijkheid brengt. Ze maken abstracte ideeën concreet. Als je visueel iets ziet, kan het brein de informatie vaak sneller en met minder stress verwerken. Dat vermindert angst en onzekerheid enorm.

Hoe werken picto's?

Picto’s kunnen gebruikt worden voor o.a. het (dag)programma te verduidelijken. Dit kan gemakkelijker zijn voor het individu. Je leert het kind/de leerling eerst de picto’s herkennen voor je ze gaat gebruiken.

Gebruik picto’s in de juiste volgorde als dat ook van belang is om je verhaal duidelijk te maken. Picto’s kunnen ook gebruikt worden als geheugensteuntjes. Met één ding tegelijk bezig zijn is soms al lastig genoeg. Hang een picto op in het individu zijn blikveld en wijs hem erop dat het er hangt en hij er weer aan herinnerd wordt wat de bedoeling is.

Picto’s kunnen handig zijn om volgorde aan te geven van handelingen. Zo weet het individu waar hij mee moet beginnen, wat erna komt en hoe het eindigt. Er wordt gemerkt dat na een tijdje van het inzetten van de picto’s het is ingetraind en het individu de picto’s niet meer nodig heeft. De volgorde aangeving kan de zelfredzaamheid van het individu enorm vergroten.

Picto’s kunnen keuzes maken ook vergemakkelijken. Je kunt bijvoorbeeld 2 of 3 picto’s voorhouden en het individu daaruit een keuze laten maken.

Verschillende soorten

Niet elk visueel communicatiemiddel is hetzelfde. Er bestaan verschillende systemen. Het kiezen van het juiste systeem hangt af van de ontwikkelingsfase en de specifieke behoeften van het individu. Hieronder enkele veelgebruikte benaderingen :

PCS ( Picture Communication Symbols) : dit het waarschijnlijk het bekendste systeem ter wereld. De symbolen zijn vaak simpel en relatief universeel herkenbaar. Ze zijn eenvoudig te gebruiken voor basisbehoeften en routine taken.
Blissymboliek : dit is een moeilijker systeem waarbij symbolen gecombineerd worden om meer complexere zinnen of ideeën te vormen. Dit systeem zie je vaker bij mensen die al verder zijn in hun ontwikkeling en meer abstracte communicatie nodig hebben.
Zelfgemaakte foto’s of tekeningen : soms is de meest effectieve pictogram juist een foto van de eigen keuken of een simpele tekening van het eigen huisdier. Dit maakt het meteen persoonlijk en relevant.

Het gaat erom dat de symbolen duidelijk en consequent zijn in de toepassing. Als symbolen veranderen raakt de structuur verstoord. Consistentie is de sleutel tot succesvolle visuele communicatie bij een beperking.

Hoe gebruik ik picto's?

Pictogrammen werken niet vervangbaar voor taal, ze ondersteunen taal. Het kan een handvat zijn om zelf taal te proberen te produceren. Je oefent de taalvaardigheid in een veilige context en stimuleert zo het zelfstandig communiceren.

Klassieke pictogrammen zijn vaak op papier en werken goed. Tegenwoordig wordt er ook gebruik gemaakt van apps met pictogrammen. Digitale hulpmiddelen zijn makkelijk aanpasbaar en snel te veranderen als de routine wijzigt.

Sommige apps kunne de tekst ook hardop voorlezen als je op de picto klikt, wat de auditieve koppeling versterkt. Daarnaast zijn digitale hulpmiddelen ook draagbaar en kan je dus altijd je visuele ondersteuning meenemen.

Het gaat om de toegankelijkheid van informatie.

Er is geen minimum leeftijd om picto’s te mogen gebruiken. Je hoeft ook niet te stoppen met het inzetten van picto’s wanneer de gesproken taal is ontwikkeld. Het doel is dubbele codering : zien en horen. Dit versterkt het begrip en helpt de ontwikkeling van de taalvaardigheid.

Bronnen: Janssen, J. (2025, 22 november). Pictos Autsime. Autisme Specialisme. Geraadpleegd op 19 november, van https://autismespecialisme.nl/pictos-autisme-begrijpen-en-ondersteunen/